Newsletter Tydzień w SEP

140 lat temu urodził się w Warszawie Kazimierz Jackowski pionier polskiej radiotechniki, pierwszy szef radiotelegrafii Wojska Polskiego, jeden z założycieli i pierwszy prezes Stowarzyszenia Radiotechników Polskich, współzałożyciel Instytutu Tele i Radiotechnicznego oraz organizator i dyrektor Muzeum Techniki i Przemysłu. Aktywny działacz SEP. Studio-wał na politechnikach we Lwowie i Monachium. Zamordowany w 1940 r. przez NKWD w Kozielsku.

Kazimierz Jackowski urodził się 4 marca 1886 r. w Warszawie w rodzinie Aleksandra i Emilii z Trembińskich. Ukończył prywatną szkołę realną Edwarda Rontalera w Warszawie. Następnie studiował w latach 1905-1910 mechanikę na Politechnice Lwowskiej. Wiedzę z elektrotechniki uzupełniał w Politechnice Monachijskiej. Praktykę zawodową odbywał w zakładach firmy Siemens w Wiedniu, gdzie rozwijał swoje zainteresowania radiotechniką.

Po powrocie do Warszawy pracował w warszawskiej elektrowni. W latach 1913-1915 pracował w firmie „Progress”, zajmującej się aparaturą rentgenowską. Zaczął również działalność w Kole Elektrotechników w Stowarzyszeniu Techników w Warszawie.

W 1915 r., w czasie I wojny światowej, został powołany do armii rosyjskiej. W trakcie służby ukończył Oficerską Szkołę Inżynierii i prowadził wykłady z radiotechniki.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego, gdzie był m.in szefem radiotelegrafii przy Naczelnym Dowództwie. Brał udział w organizowaniu wojsk łączności podczas wojny polsko-sowieckiej. W kolejnych latach pełnił różne funkcje w strukturach wojskowych i administracji. Służbę zakończył w 1929 r. w stopniu majora. Następnie został dyrektorem Towarzystwa Elektrycznego „Bezet” w Warszawie.

Równolegle prowadził działalność naukową, popularyzatorską i organizacyjną w dziedzinie radiotechniki. W 1922 r. był współzałożycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Radiotechników Polskich. Organizował Państwowe Kursy Radiotechniczne oraz współtworzył Instytut Tele i Radiotechniczny w Warszawie. Aktywnie działał także w Stowarzyszeniu Elektryków Polskich (m.in. członek ZG SEP). Publikował artykuły naukowe i popularyzatorskie oraz wygłaszał liczne referaty dotyczące rozwoju radiotechniki i łączności wojskowej.

Jednym z najważniejszych osiągnięć Jackowskiego było utworzenie Muzeum Techniki i Przemysłu w Warszawie. Instytucja ta, powołana w 1929 r., miała popularyzować historię polskiej techniki i przemysłu oraz prezentować ich współczesne osiągnięcia. Muzeum stało się ważnym ośrodkiem kultury technicznej w Polsce międzywojennej i miejscem współpracy środowisk naukowych, inżynierskich i przemysłowych. Był tam dyrektorem od 1931 r. do wybuchu wojny.

Za swoją działalność został odznaczony Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. We wrześniu 1939 r., po agresji Związku Sowieckiego na Polskę, dostał się do niewoli. Został zamordowany przez NKWD w kwietniu 1940 r. w Kozielsku. Pośmiertnie w 2007 r. awansowano go do stopnia podpułkownika. Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim (66-I-30).

Przygotowała Pracownia Historyczna SEP
na podstawie:

• Album inżynierów i techników w Polsce. T. 1, Cz. 1, Politechnika Lwowska - rys historyczny, Lwów 1932
• Czy wiesz kto to jest? , red. S. Łoza, Warszawa 1983
• Ługowski C., Jackowski Kazimierz Wacław, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. X, Wrocław–Warszawa–Gdańsk 1962–1963, s. 276–277. Uzupełnienia i sprostowania do tomów I-XL, Warszawa-Kraków 2002
• Marusak A., Kazimierz Jackowski (1886-1940). Pionier radiotechniki polskiej, major wp. Twórca Muzeum Techniki i Przemysłu, „Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej” 2022, Nr 74, s. 151-154
• Waldorff J. i in., Cmentarz Powązkowski w Warszawie, wyd. drugie uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 1984